على رفيعى

143

تاريخ زندگانى امام صادق (ع) (فارسى)

بارزترين خصيصهء دعوت امامان معصوم عليهم‌السّلام پس از رحلت رسول خدا ( ص ) را بايد دعوت به امامت و پاسدارى از اين سنگر اساسى به عنوان تداوم بخش خط رسالت دانست . برجسته‌ترين نقطهء دعوت و فعّاليتهاى امام صادق ( ع ) نيز همين مسأله بوده است . براى پى بردن به اهميّت اين بعد از تلاش و مبارزه امام ( ع ) لازم است مفهوم امامت را در فرهنگ شيعى تبيين كرده بدانيم دعوت به امامت به چه معناست . مفهوم « امامت » در فرهنگ شيعى واژه « امامت » كه در اصل به معناى مطلق پيشوايى است ، در فرهنگ شيعى بر مصداق خاصّى از آن اطلاق مىشود و آن عبارت است از : پيشوايى و رهبرى در شؤون مادى ، معنوى ، فردى و اجتماعى امّت ، اعم از فكرى و سياسى . پس از رحلت پيامبر ( ص ) و پيدايش انشعاب فكرى و سياسى در صفوف مسلمانان و تقسيم آنان به چند فرقه ، از آنجا كه موضوع اصلى اختلاف را مسأله رهبرى سياسى امّت تشكيل مىداد ، مفهوم واژه امامت نيز محدود شد . و بيش از هر معناى ديگر ، در مفهوم « رهبرى سياسى » به كار رفت ؛ چندانكه با پيدايش مكاتب كلامى و گرايشهاى فكرى در قرن دوّم هجرى ، يكى از مهمترين مسائل مورد بحث اين مكاتب ، مسأله امامت به همان معناى « رهبرى سياسى » بود . امّا در مكتب تشيّع ، امامت به همان معناى اصلى به كار گرفته مىشد . از نظر شيعه منصب امامت همچون منصب رسالت ، منصبى الهى است و امام و زمامدار جامعهء اسلامى بايد از سوى خدا تعيين و به وسيله پيامبر ( ص ) معرفى شود . امام بايستى رهبر سياسى ، فكرى ، مفسر قرآن ، آگاه از همهء رموز و دقايق دين ، معصوم از خطا و منزّه از هر عيب و نقيصهء خَلْقى و خُلْقى و دهها ويژگى ديگر باشد . و بدين گونه ، امامت كه در عرف مسلمانان قرن نخست به معناى رهبرى سياسى بود ، در عرف خاص شيعيان ، بجز مفهوم ياد شده ، رهبرى فكرى ، تربيتى و اخلاقى نيز در